Czym jest afereza/plazmafereza  

Wat jest het?

Krew składa się z czterech składników: czerwonych krwinek, białych krwinek, płytek krwi i osocza. Osocze to woda znajdująca się między krwinkami. Afereza to proces, w którym jeden lub więcej składników krwi jest usuwanych z krwi, a pozostałe składniki są zwracane pacjentowi.

Istnieją różne formy aferezy, w tym:

• Plazmafereza; zastąpienie lub oczyszczenie osocza. Stosowana między innymi w leczeniu wysokiego poziomu cholesterolu i chorób autoimmunologicznych.^1,2,3
• Leukofereza; usuwanie białych krwinek. Stosowana w leczeniu białaczki.⁴
• Hemafereza; usuwanie i zastępowanie czerwonych krwinek w przypadku np. niedokrwistości sierpowatokrwinkowej.⁴

Różne formy plazmaferezy

Myśląc o okresie po COVID-19, często mówimy o plazmaferezie. Plazmafereza to metoda leczenia, w której krew jest tymczasowo rozdzielana poza organizmem na komórki krwi i osocze. Za pomocą specjalnego urządzenia substancje mogą być selektywnie usuwane z osocza. Oczyszczone osocze jest następnie ponownie wprowadzane do organizmu wraz z komórkami krwi. Czasami wybiera się alternatywę, taką jak osocze od dawcy lub osocze sztuczne. Plazmaferezę oferują również kliniki prywatne, czasami pod innymi nazwami, takimi jak biofereza lub INUSpheresis.

Możliwe są różne formy plazmaferezy. Na przykład, specyficzna plazmafereza pozwala na usunięcie tylko (swoistych) przeciwciał, co jest również znane jako immunoadsorpcja. Techniki o szerszym spektrum działania umożliwiają również usuwanie innych substancji, takich jak białka, lipoproteiny i substancje szkodliwe. Dokładny rodzaj usuwanych substancji zależy od wybranej techniki aferezy.

Co wiadomo o wpływie na sytuację po COVID-19?

Istnieje kilka hipotez dotyczących uporczywych objawów po COVID-19 (zmęczenie, zamglenie umysłu, duszność itp.), które mogą mieć wiele możliwych przyczyn. Na przykład:

1. autoprzeciwciała atakujące organizm;
2. wysoka obecność substancji zapalnych;
3. powstawanie mikroskrzepów we krwi.

Teoretycznie plazmafereza mogłaby być metodą leczenia eliminującego te czynniki. Dlatego obecnie trwają badania nad jej skutecznością. ^5,6,7,8.

Do zbadania*

Kilka (niewielkich) badań dotyczących ME/CFS wykazało obiecujące wyniki w zakresie obniżania poziomu autoprzeciwciał po plazmaferezie, co ma pozytywny wpływ na samopoczucie psychiczne⁹ i poprawę objawów klinicznych, takich jak zmęczenie ¹⁰.

U pacjentów po COVID-19 zaobserwowano poprawę kliniczną po dwóch cyklach pozaustrojowej aferezy LDL/fibrynogenu z użyciem heparyny (HELP)¹²Afereza HELP to technika, która usuwa między innymi cząsteczki wirusów, fibrynogen, cytokiny i mikroskrzepy. Technika ta może poprawić przepływ krwi i dotlenienie narządów.¹¹.

Inne badania plazmaferezy, w których z osocza wyekstrahowano autoprzeciwciała, cytokiny, toksyny i kompleksy immunologiczne u pacjentów długoterminowo (>2 lata) i u pacjentów z ciężką niepełnosprawnością po COVID-XNUMX, nie wykazały poprawy w zakresie zmęczenia, jakości życia, dolegliwości neuropoznawczych i innych zgłaszanych objawów.^{13, 14}

Solidną gwarancję określa się poprzez:

Kilka badań dowodzi, że plazmafereza jest bezpieczną metodą leczenia. Nie powoduje poważnych skutków ubocznych, a jedynie miejscowy dyskomfort w miejscu wstrzyknięcia i dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Jednak różne badania pokazują, że niektórzy uczestnicy przedwcześnie przerywają leczenie z powodu narastającego zmęczenia.

Różnica w skuteczności lub jej braku może wynikać z doboru uczestników. Stężenia markerów zapalnych u pacjentów na początku procesu chorobowego i po ponad dwóch latach od COVID-19 mogą się różnić.¹³Ponadto zaobserwowano pewne różnice, choć nieistotne statystycznie, między podgrupami pacjentów biorących udział w badaniu. Konieczne będą zatem dalsze badania w celu ustalenia, która podgrupa pacjentów po COVID-19 odniesie korzyści z leczenia plazmaferezą.

*Niestety, nie ma dostępnych publikacji na temat wpływu tej interwencji na dolegliwości po szczepieniu przeciwko COVID-19 i QVS.

 

Źródła

1. https://www.c-support.nu/duitse-behandelingen-bc-007-en-help-aferese/?mark=aferese
2. C. Boedecker i wsp. 2021. Immunoadsorpcja i wymiana osocza – skuteczne opcje leczenia neurologicznych chorób autoimmunologicznych. J Clin Apher
3. Stummvoll i wsp. 2017. Immunoadsorpcja w chorobach autoimmunologicznych nerek. Seminaria z nefrologii.
4. Zespół ds. kolekcji specjalnej Sanquin | Sanquin
5. Steenblok i in. 2022. Post-COVID i Apharesis – gdzie jesteśmy? Horm Metab Res.
6. E. Davis i in. 2023. Długi COVID: główne ustalenia, mechanizmy i zalecenia. Natura
7. Fox i in. 2023. Plazmafereza w celu usunięcia cząstek fibryny(ogenu) amyloidu w leczeniu stanu po COVID-19.
8. H. Preßler i in. 2024. IA-PACS-CFS: podwójnie zaślepione, randomizowane, kontrolowane placebo, badanie eksploracyjne immunoadsorpcji u pacjentów z zespołem przewlekłego zmęczenia (CFS), w tym u pacjentów z zespołem przewlekłego zmęczenia po COVID-19 (PACS-CFS). Badania.
9. Oesch-Régeni i wsp. 2025. Wpływ terapeutycznej plazmaferezy i dożylnych immunoglobulin na jakość życia u pacjentów z encefalopatią bólową/zespołem przewlekłego zmęczenia z podwyższonym poziomem przeciwciał przeciwko receptorom β-adrenergicznym i receptorom muskarynowym M3 – badanie pilotażowe. J Clin Med
10. Markus Tölle i wsp. 2020. Zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego z bólem mięśni/zespół przewlekłego zmęczenia: skuteczność wielokrotnej immunoadsorpcji. J Clin Med
11. R. Jaeger i wsp. 2022. Potencjał pozaustrojowej aferezy LDL/fibrynogenu indukowanej heparyną (HELP) u pacjentów z ciężkim ostrym lub przewlekłym COVID-19. Front Cardiovasc Med.
12. M. Achleitner i wsp. 2023. Poprawa kliniczna w przebiegu długotrwałego COVID-XNUMX wiąże się ze zmniejszeniem poziomu autoprzeciwciał, lipidów i stanu zapalnego po aferezie terapeutycznej. Mole Psy
13. E. Stein i wsp. 2025. Skuteczność powtarzanej immunoadsorpcji u pacjentów z encefalopatią bólową mózgu i zespołem przewlekłego zmęczenia po COVID-2 i podwyższonym poziomem autoprzeciwciał przeciwko receptorom βXNUMX-adrenergicznym: prospektywne badanie kohortowe. Lancet.
14. S. España-Cueto i in. 2025. Terapia osoczowymianowa w leczeniu stanu po COVID-19: badanie fazy II, podwójnie ślepe, kontrolowane placebo, randomizowane. Nat Commun.